Kun je een boektitel met auteursrecht beschermen?

Het kiezen van de juiste boektitel kan verrassend moeilijk zijn. Een titel moet bij het verhaal passen, mogelijke lezers aanspreken en herkenbaar blijven wanneer hij op een omslag, website of in een advertentie verschijnt.

Wanneer een auteur eindelijk een naam vindt die goed voelt, lijkt bescherming ervan de logische volgende stap.

Maar kun je een boektitel eigenlijk auteursrechtelijk beschermen?

Volgens de Amerikaanse wetgeving is het korte antwoord nee. Dat betekent niet dat een titel nooit juridische bescherming kan krijgen. Het onderscheid tussen auteursrecht en merkenrecht is belangrijk.

Auteursrecht beschermt de tekst, niet de titel

Auteursrecht beschermt doorgaans oorspronkelijke creatieve uitingen. Voor een schrijver zijn dat de tekst van een roman, de hoofdstukken en ander origineel geschreven werk.

Het Amerikaanse Copyright Office sluit namen, titels en korte uitdrukkingen echter uitdrukkelijk uit van auteursrechtelijke bescherming.

Daarom geeft het registreren van auteursrecht op een roman de schrijver geen exclusief auteursrecht op de woorden van de titel.

Twee boeken kunnen soms dezelfde titel hebben zonder dat dit op zichzelf auteursrechtinbreuk oplevert. Uiteraard kunnen andere juridische problemen ontstaan als de presentatie misleidend is of strijdig is met bestaande merkrechten.

Daarom vind ik dat auteurs het auteursrecht niet als een universele vorm van merkbescherming moeten zien. Het is belangrijk, maar beschermt niet alles rond een boek.

Een boekenserie is een andere kwestie

Merkenrecht gaat over onderscheidende tekens waaraan mensen de herkomst van goederen of diensten herkennen. Volgens de Amerikaanse regels kan de titel van één creatief werk doorgaans niet als merk worden geregistreerd enkel omdat hij dat werk identificeert.

Een serietitel kan daarentegen in aanmerking komen wanneer hij als merk functioneert en aan de toepasselijke eisen voldoet.

Denk aan het verschil tussen één roman een naam geven en een uitgeversidentiteit ontwikkelen die meerdere boeken verbindt. In het tweede geval kunnen lezers de serienaam onafhankelijk van afzonderlijke titels gaan herkennen.

Die herkenning kan commerciële waarde krijgen, vooral wanneer de serie groeit met nieuwe boeken, edities of verwante producten.

Een merk ontstaat niet automatisch omdat een auteur meerdere boeken plant. Je moet rekening houden met de toelatingsvoorwaarden, het onderscheidend vermogen, werkelijk gebruik en mogelijke conflicten met bestaande merken.

Merkenregels verschillen ook per land. Een auteur die internationaal publiceert, mag daarom niet aannemen dat Amerikaanse registratieregels overal gelden.

Waarom ik vroeg over namen zou nadenken

Ik kies namen liever met de toekomst in gedachten. Een boek kan het begin zijn, maar een succesvol uitgeefproject kan later meerdere titels, websites, luisterboeken en andere producten omvatten.

Na jaren van promotie een serienaam veranderen kan duur en verwarrend zijn. Misschien moeten omslagen worden vervangen, websites aangepast, marketingmateriaal vernieuwd en de bekendheid onder lezers opnieuw opgebouwd.

Dat betekent niet dat je een fortuin aan juridische registraties moet uitgeven voordat je het eerste hoofdstuk schrijft. Het betekent dat je verstandige zoekacties uitvoert, creatief werk documenteert en het verschil begrijpt tussen een boektitel en een commerciële identiteit.

Auteursrecht beschermt de oorspronkelijke uitdrukking van het verhaal. Merkenrecht kan in aanmerking komende merken rond het verhaal beschermen.

Een schrijver die dat verschil begrijpt, kan over beide betere beslissingen nemen.

Een gedenkwaardige titel helpt lezers een boek te ontdekken. Een zorgvuldig opgebouwde uitgeversidentiteit geeft hen iets om te onthouden nadat ze het hebben uitgelezen.

Delen met vrienden:

Laatste nieuws van M.V. Mitic